อาจารย์ แห่งเซ็น ท่านหนึ่ง ชื่อ น่ำอิน เป็นผู้มีชื่อเสียงทั่วประเทศ และโปรเฟสเซอร์ ที่มีชื่อเสียงทั่วประเทศไปหา อาจารย์น่ำอิน เพื่อขอศึกษาพระพุทธศาสตร์อย่างเซ็น

ในการต้อนรับ ท่านอาจารย์ น่ำอินได้รินน้ำชา ลงในถ้วย รินจนล้นแล้วล้นอีก โปรเฟสเซอร์ มองดูด้วยความฉงนทนดูไม่ได้ ก็พูดโพร่งออกไปว่า

"ท่านจะใส่มันลงไปได้อย่างไร" ประโยคนี้มันแสดงว่า โมโห

ท่านอาจารย์ น่ำอิน จึงตอบว่า

 "ถึงท่านก็เหมือนกัน อาตมาจะใส่อะไร ลงไปอย่างไร เพราะท่านเต็มอยู่ด้วย opinions และ speculations ของท่านเอง"

คือว่า เต็มไปด้วยความคิด ความเห็น ตามความยึดมั่นถือมั่นของท่านเอง และมีวิธีคิดนึก คำนวณ ตามแบบของท่านเอง สองอย่างนี้แหละ มันทำให้เข้าใจพระพุทธศาสนาอย่างเซ็นไม่ได้ เรียกว่า

..ถ้วยชามันล้น..

---

     นิทานเซ็น เรื่องน้ำชาล้นถ้วยนี้ .. ในความเห็นของผม มันทำให้มองเห็นว่า ในสถาวะแห่งจิต ที่เรียกว่าจิตแท้ ..จริงๆ ต้องมีแต่สิ่งว่างเปล่า .. ว่างเปล่าจาก "ตัวกู-ของกู" ว่างเปล่าจาก "อคติและไร้อคติ"

การมองพุทธศาสตร์อย่างเซ้น คือการมองด้วยเหตุปัจจัย โดยไม่ยึดติด เซ็น คือ ความว่างเปล่า ทุกสิ่งถูกกำหนดโดยจิต ..

ทุกปัจจัย กำหนดโดยจิต

     ผมเป็นชาวพุทธคนหนึ่งที่ศึกษาเรื่องคำสอน .. โดยเฉพาะ ตามคำสอนที่เรียกว่า เซ็น .. ไม่ใช่นิกายเซ็น แต่เป็น พุทธศาสนาอย่างเซ็น

     ไม่ใช่ผู้มีความคิดเป็นเลิศกว่าผู้อื่น และไม่ใช่ผู้ที่รู้อะไรดีกว่าคนอื่น .. ก็เป็นคนๆ หนึ่งที่ มีอะไรหลายสิ่งหลายอย่างบกพร่อง

     การศึกษาหลักคำสอนของผมจึงไม่ใช่การ ศึกษาเพื่อให้ บรรลุ หรือหลุดพ้น ..แต่หากเป็นการศึกษาเพื่อซ่อมแซม แก้ไข และประคับประคองการเดินทางของชีวิต

     ผมอ่านหนังสือเกี่ยวกับคำสอน โดยเฉพาะของท่านพุทธทาส มาเป็นเวลา เกือบ 2 ปี ซึ่ง ก็ทำให้มีขอคิดเห็นดีๆ มากยิ่งขึ้น (สำหรับตัวผม) ..

     คำสอนของท่านพุทธทาส ส่วนมากจะกล่าวถึง เรื่อง เรื่องของจิต ..คือการไม่ยึดติด ไม่ยึดมันถือมั่น (อนัตตา) และ ปล่อยให้มันเป็นไปเช่นนั้นตามธรรมชาติ (ตถาตา) แต่คำสอนของท่านมีหลายสิ่งที่ทำให้ผม สะอึก

     สะอึก .. เพราะได้สะกิดใจตนเอง ด้วยตนเอง ในหลายๆ เรื่อง ในหลายๆ การกระทำที่ได้กระทำลงไป .. ผมถือเป็นคนโง่คนหนึ่ง ในความเป็นชาวพุทธที่ละเลยการศึกษาของศาสนา

     ศาสนา ไม่ใช่ ความรู้ แต่เป็นการกระทำ เป็นเรื่องจริง ที่สามารถอธิบายได้ในทางวิทยาศาสตร์ .. ศาสนา ทุกศาสนาคือสิ่งที่ดี ..

 

     .. วันนี้ ผมพยายาม ฝึกจิตให้ว่าง ผมไม่ได้บอกว่าทำได้ แต่ผมก็มีความพยายามที่จะทำ ผมปล่อยสภาพการณ์หลายๆ อย่างให้เป็นอย่างที่ควรจะเป็น ไม่ยึดติดในอารมณ์ หรือความรู้สึก

     ทุกสิ่งทุกอย่างรอบตัว .. คือคำสอน .. คำสอนสำหรับทุกวัน คำสอนจากธรรมชาติ

 

     การเขียนบทนี้ ผมได้ยกตัวอย่างเรื่อง น้ำชาล้นถ้วย ซึ่งเป็น นิทานของเซ็น มาให้อื่น เพื่อเตือนใจ เตือนสติว่า .. ไม่ควรที่จะไปยึดติด ในสิ่งที่รู้หรือเห็นมา ควรเปิดจิตให้ว่าง เพื่อจะรับหลายๆ สิ่ง ควรเปิดใจ เพื่อจะรับหลายๆ อย่าง

     การสอนอย่างเซ็น คือการสอน ที่ไม่บอกกันตรงๆ เพราะนั่นจะทำให้ไม่เข้าใจ .. การสอนอย่างเซ็น คือการ สะกิด ตัวเองให้คิดได้ คิดอย่างมีสติ .. ซึ่งสติ .. ก็คือ สิ่งที่ผูกการกระทำด้วยเหตุผล

     วันนี้ ผมมีความสุข เพราะ ความสุขเกิดจากความคิดของผม .. ไม่ใช่ เกิดจากสภาวะแวดล้อมรอบด้าน ..